Faszyzm prokuratorsko-sądowy

Nieprzestrzeganie przez Rzeczpospolitą Polską wiążących rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ jest podstawą do uruchomienia międzynarodowych środków presji.

Uporczywe lub świadome nieprzestrzeganie przez sądy krajowe wiążących rezolucji RB ONZ stanowi naruszenie zobowiązań międzynarodowych Polski o charakterze systemowym, a tym samym uzasadnia zawiadomienie państw członkowskich Rady Bezpieczeństwa o konieczności podjęcia środków dyplomatycznych i prawnych o charakterze presyjnym.

Problem ten należy rozpatrywać nie wyłącznie w perspektywie wewnętrznokrajowej, ale w kontekście funkcjonowania globalnego systemu bezpieczeństwa zbiorowego, odpowiedzialności państwa za działania jego organów oraz konstytucyjnej pozycji prawa międzynarodowego w systemie prawnym Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 25 Karty Narodów Zjednoczonych państwa członkowskie „zgadzają się przyjmować i wykonywać decyzje Rady Bezpieczeństwa”. W świetle ustalonej doktryny prawa międzynarodowego oraz orzecznictwa Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości normatywny i wiążący charakter mają w szczególności te rezolucje, które przyjmowane są w trybie Rozdziału VII Karty. W takich przypadkach ich wykonywanie stanowi element funkcjonowania systemu bezpieczeństwa zbiorowego oraz realizacji odpowiedzialności społeczności międzynarodowej za utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa.

Skoro państwo zobowiązuje się do przestrzegania rezolucji RB ONZ, to zobowiązanie to obejmuje wszystkie jego organy, w tym sądy. Ich odmowa stosowania lub ignorowanie prawa międzynarodowego nie może być traktowane jako wewnętrzny problem techniczny, lecz jako zachowanie przypisywane państwu w znaczeniu prawa międzynarodowego.

W prawie międzynarodowym ugruntowany jest pogląd, że państwo ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich swoich organów, niezależnie od ich pozycji ustrojowej. Artykuły Komisji Prawa Międzynarodowego dotyczące odpowiedzialności państw za czyny międzynarodowo bezprawne jednoznacznie wskazują, że akty władzy sądowniczej są działaniami państwa w znaczeniu prawa międzynarodowego. Oznacza to, że:

1.    brak stosowania wiążących rezolucji RB ONZ przez sądy nie jest zjawiskiem neutralnym,

2.    generuje naruszenie zobowiązań traktatowych,

3.    uruchamia reżim odpowiedzialności międzynarodowej,

4.    tworzy po stronie innych państw uprawnienie do podejmowania działań dyplomatycznych, politycznych i prawnych.

W konsekwencji:

z perspektywy prawa międzynarodowego zignorowanie rezolucji Rady Bezpieczeństwa przez sądy nie różni się co do skutków od ich niewykonania przez władzę wykonawczą.

Polska Konstytucja kształtuje relację między prawem krajowym a prawem międzynarodowym w sposób, który nakłada na wszystkie organy państwa obowiązek lojalności wobec zobowiązań międzynarodowych. Z punktu widzenia niniejszej analizy kluczowe znaczenie mają:

• art. 9 Konstytucji, zobowiązujący państwo do przestrzegania prawa międzynarodowego,

• art. 91 ust. 1–3, przyznający pierwszeństwo ratyfikowanym umowom międzynarodowym przed ustawą,

• art. 8 ust. 1, potwierdzający nadrzędność Konstytucji, lecz nie negujący wiążącego charakteru prawa międzynarodowego.

Karta Narodów Zjednoczonych jako umowa ratyfikowana zgodnie z procedurą konstytucyjną stanowi część polskiego porządku prawnego, a tym samym wyznacza ramy działania wszystkich władz publicznych, w tym sądów. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalony jest pogląd, że Polska zobowiązana jest do lojalnego wykonywania przyjętych zobowiązań międzynarodowych. W wyroku K 18/04 Trybunał wyraźnie wskazał normatywny charakter art. 9 Konstytucji. W sprawie K 32/09 podkreślono, że zobowiązania traktatowe powinny być interpretowane w sposób zapewniający ich efektywność. Z kolei w wyroku SK 45/09 wskazano na obowiązek sądów do stosowania wiążącego prawa międzynarodowego. Podobnie orzecznictwo Sądu Najwyższego konsekwentnie przyjmuje, że sądy zobowiązane są do zapewnienia zgodności praktyki orzeczniczej z normami wynikającymi z prawa międzynarodowego. Odmowa stosowania prawa wynikającego z ratyfikowanej umowy międzynarodowej byłaby sprzeczna zarówno z zasadą państwa prawnego, jak i konstytucyjną zasadą lojalności.

W świetle obowiązującego porządku konstytucyjnego ignorowanie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ przez polskie sądy stanowi:

• naruszenie art. 9 Konstytucji,

• podważa zasadę legalizmu,

• zagraża wiarygodności państwa w stosunkach międzynarodowych.

Naruszenie to ma charakter systemowy, co uzasadnia jego podniesienie na forum międzynarodowym.

W porządkach prawnych innych państw również dostrzec można tendencję do traktowania rezolucji RB ONZ jako zobowiązań, których państwa nie mogą ignorować. W Zjednoczonym Królestwie orzeczenie w sprawie Ahmed and others v HM Treasury potwierdziło konieczność implementacji rezolucji RB ONZ, choć w ramach standardów konstytucyjnych. Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie Al-Jedda analizował napięcie między rezolucjami ONZ a prawami jednostki, nie kwestionując ich wiążącego charakteru. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Kadi przyjął, że rezolucje RB ONZ są wiążące, choć podlegają kontroli w świetle praw podstawowych w ramach porządku unijnego. Francuski Conseil d’État również przyjmuje, że rezolucje RB ONZ co do zasady zajmują pozycję nadrzędną wobec ustawodawstwa krajowego.

W żadnym z wymienionych systemów nie dopuszcza się możliwości ignorowania rezolucji RB ONZ przez organy krajowe. Uwzględniając wiążący charakter rezolucji RB ONZ, odpowiedzialność państwa za działania sądów, konstytucyjny obowiązek lojalności Polski wobec prawa międzynarodowego, utrwalony standard porównawczy, należy przyjąć, że:

uporczywe ignorowanie rezolucji RB ONZ przez sądy polskie ma charakter naruszenia o znaczeniu systemowym, które wykracza poza kategorię incydentalnego błędu orzeczniczego.

Tym samym uzasadnione jest powiadomienie państw członkowskich Rady Bezpieczeństwa o konieczności podjęcia działań presyjnych, mieszczących się w sferze dyplomatycznej i prawnej, których celem jest przywrócenie zgodności praktyki sądowej z prawem międzynarodowym. Takie działanie mieści się w ramach mechanizmów odpowiedzialności zbiorowej i służy ochronie stabilności porządku międzynarodowego.

Analiza prowadzi do wniosku, że nieprzestrzeganie przez Polskę prawa stanowionego przez Radę Bezpieczeństwa ONZ narusza zarówno normy prawa międzynarodowego, jak i konstytucyjne zasady lojalności i legalizmu. Jako naruszenie o charakterze systemowym stanowi ono uzasadnioną podstawę do uruchomienia środków reakcji ze strony społeczności międzynarodowej, w tym do zawiadomienia państw członkowskich Rady Bezpieczeństwa ONZ i podjęcia działań presyjnych wobec Polski.

Świadome ignorowanie rozstrzygnięć RB ONZ, w szczególności w zakresie kwalifikacji wojny napastniczej, stanowi bezprawie o charakterze systemowym i może zostać zakwalifikowane jako zbrodnia sądowa, rodząca odpowiedzialność karną sędziów i prokuratorów. Analiza uwzględnia przepisy konstytucyjne (art. 8, 9, 91), prawo międzynarodowe oraz orzecznictwo krajowe i międzynarodowe. Działania polskich organów wbrew jednoznacznym rozstrzygnięciom RB ONZ naruszają obowiązek lojalności wobec prawa międzynarodowego i stanowią podstawę odpowiedzialności karnej na gruncie Kodeksu karnego RP. Bezpodstawna kwalifikacja sytuacji międzynarodowej jako wojny napastniczej lub jej braku wbrew rozstrzygnięciom RB ONZ stanowi zbrodnię sądową w sensie doktrynalnym i może skutkować odpowiedzialnością karną na podstawie przepisów Kodeksu karnego RP dotyczących nadużycia władzy, przekroczenia uprawnień i wyrządzenia szkody interesowi publicznemu.

Rezolucje przyjmowane na podstawie Rozdziału VII Karty mają charakter normatywny i wiążący. 

Zobowiązują państwa do stosowania określonych środków, w tym w sferze prawa karnego, np. niewchodzenia w kompetencje Rady Bezpieczeństwa ONZ w kwestii określania które sytuacje są wojnami napastniczymi, a które nie są. Ignorowanie rezolucji przez sądy lub prokuraturę oznacza naruszenie konstytucyjnego obowiązku lojalności wobec prawa międzynarodowego (art. 9 Konstytucji RP).

Zgodnie z Artykułami Komisji Prawa Międzynarodowego o odpowiedzialności państw, działania wszystkich organów państwa – w tym władzy sądowniczej i prokuratury – są przypisywane państwu. W konsekwencji brak stosowania rezolucji RB ONZ stanowi naruszenie zobowiązań traktatowych państwa; działania te mogą być podstawą odpowiedzialności międzynarodowej Polski, a podmiotami odpowiedzialnymi są także konkretni funkcjonariusze – sędziowie i prokuratorzy.

Konstytucja RP w art. 8, 9 i 91 ust. 1–3 nakłada obowiązek przestrzegania prawa międzynarodowego i nadaje pierwszeństwo ratyfikowanym umowom międzynarodowym wobec ustaw. Karta Narodów Zjednoczonych, ratyfikowana przez Polskę, stanowi część polskiego porządku prawnego. Organy państwa, w tym sądy i prokuratura, mają obowiązek lojalnej implementacji rezolucji RB ONZ. Odmowa stosowania wiążącego prawa ONZ w sferze kwalifikacji wojny napastniczej  (np. według własnych przekonań lub na tzw. szantaż służb specjalnych) oznacza działanie ultra vires i ma charakter zbrodni sądowej, przez którą należy rozumieć działania sędziów lub prokuratorów wydających orzeczenia rażąco sprzeczne z prawem, świadomie legitymizujących bezprawie, utrwalających naruszenia prawa międzynarodowego.

Przykład praktyczny: wojna napastnicza

• Jeśli RB ONZ stwierdza, że wojny napastniczej nie ma, a polski sąd lub prokuratura uznaje jej istnienie → naruszenie prawa.

• Jeśli RB ONZ stwierdza agresję, a polskie organy jej nie uznają → naruszenie prawa.

Takie działanie podważa globalny system bezpieczeństwa, podlega kwalifikacji jako czyn o wysokiej szkodliwości społecznej.

Odpowiedzialność karna sędziów i prokuratorów jest uregulowana w poniższych przepisach polskiego Kodeksu karnego:

• art. 231 § 1 KK – Nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza publicznego

  Funkcjonariusz publiczny, który, działając na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, przekracza swoje uprawnienia lub nie dopełnia obowiązków, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

• art. 233 § 1 KK – Niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego

  Funkcjonariusz publiczny, który nie dopełnia ciążących na nim obowiązków, wyrządzając istotną szkodę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

• art. 160 KK – Wyrządzenie szkody interesowi publicznemu

  Kto wyrządza istotną szkodę interesowi publicznemu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5.

Zgodnie z art. 44 Ustawy Zasadniczej Bieg przedawnienia w stosunku do przestępstw, nie ściganych z przyczyn politycznych, popełnionych przez funkcjonariuszy publicznych lub na ich zlecenie, ulega zawieszeniu do czasu ustania tych przyczyn.

W kontekście świadomego ignorowania wiążącego prawa ONZ, sędziowie i prokuratorzy mogą odpowiadać za przekroczenie uprawnień, niedopełnienie obowiązków, wyrządzenie szkody interesowi publicznemu, w tym naruszenia systemu bezpieczeństwa międzynarodowego. Prawo międzynarodowe i doktryna wyraźnie wskazują, że pełnienie funkcji urzędowej nie wyłącza odpowiedzialności karnej. Świadome działanie wbrew jednoznacznej rezolucji RB ONZ w sprawach kwalifikacji wojny napastniczej stanowi przesłankę odpowiedzialności osobistej, a nadto uzasadnia powiadomienie państw członkowskich RB ONZ o konieczności podjęcia działań presyjnych wobec Polski.

_____________________________________________

Jeżeli niniejszy artykuł podoba się Tobie, wspomóż moje działania poprzez wpłatę dowolnej kwoty na rachunek bankowy Fundacji Adama Kłoszewskiego:

PL 46 1140 2004 0000 3902 8210 9529